محمد مهريار

274

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

اصفهانيان هست كه به مناسبت انتساب اصفهان به كاوه اين تيران آهنگران ناميده شده است كه هم اين سخن پذيرفتنى نيست و هم انتساب كاوه به اصفهان . ولى به هر صورت تيران آهنگران تا چندى پيش ، كه شهر اصفهان آن را نبلعيده بود در شمال غربى شهر اصفهان واقع بود . محلهء تيران آهنگران در حال حاضر در ضلع شمال غربى ميدان شهدا ( آب‌بخشان ) قرار دارد . و در شمال غربى آن شمس‌آباد قرار دارد . امروز از اين تيران چيزى پديدار نيست و براى ما هم چيزى محسوس و ملموس باقى نمانده است . شهر اصفهان آن را خورده و همه‌جا خانه و بنگاه و اين‌گونه چيزها شده است . بنابراين از لحاظ جامعه‌شناسى روستايى نه در مورد اين تيران و نه در مورد تيران كرون و نه در مورد آهنگران ما چيزى نبايد بگوييم . شهر اصفهان تيران و آهنگران را خورده و تيران كرون شهرى شده است . جاى ديگر كه در اصفهان به اين نام نامبردار است ديه تيرانچى است و آن ديهى است در كنار جادهء اصفهان به نجف‌آباد پس از آتشگاه كه در بلوك ماربين واقع شده است و امروز آن محل نيز بيشتر به باغهاى تفريحى تبديل شده است و شهر آن را بلعيده و يا دارد مىبلعد . دربارهء اين ديه همين‌قدر بگوييم كه برحسب سرشمارى سال 1345 جمعيت اين ديه 707 نفر بوده است . « 1 » دربارهء جامعه‌شناسى ماربين نيز ما آنچه بايد بگوييم در ذيل كلمهء ماربين ذكر مىكنيم . واژه‌شناسى : از آنجا كه همهء توجه ما به واژه‌شناسى نام اين ديه‌هاست به واژهء « تير » برمىگرديم . تيرانچى گاهى « تهرانچى » تلفظ مىشود . و در دفاتر مالياتى هم ديده شده كه « تهرانچى » و گاهى « طهران‌چى » نوشته مىشود . در اين واژه پسوند « چى » علامت تصغير است يعنى تيران ، يا تهران كوچك . معلوم مىشود واژهء تيران ، تهران هم تلفظ مىشود . اصلا در زبانهاى كهن و حتى هندى كنونى كه از سانسكريت آمده است تلفظ TH , BH و امثالهما بسيار است و حرف « ه » ( H ) ؛ با اماله به كسره تلفظ مىشود . اين خصوصيت در زبان اوستايى كه به تعبير ، جد زبان پارسى است هم بوده است بنابراين اگر تيرانچى و يا تيران ، تهران‌چى و تهران تلفظ مىشود دليل زبان‌شناسى دارد . دليل اين است كه حافظ ابو نعيم

--> آنها را به هم پيوسته بود . ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 43 .